Huawei với bàn tay nhám

Hoàng Thủy Ngữ

“Đây là món quà Trung Quốc tặng cho các bạn châu Phi”. Hàng chữ này viết trên những cánh cửa ở trụ sở chính của Liên minh châu Phi ( African Union – AU ) tại thủ đô Addis Ababa, Ethiopia. Năm 2012, Trung Quốc đã tặng AU trụ sở chính này  và Huawei cung cấp, lắp đặt hệ thống máy tính, mạng Wi Fi và giải pháp điện toán đám mây.

Tháng Giêng 2018, sau một cuộc điều tra dựa trên nhiều nguồn tin, tờ báo Le Monde của Pháp đã báo cáo rằng, từ ngày 1/1/2012 đến ngày 1/1/2017, mỗi đêm, từ 12 giờ đêm đến 2 giờ sáng, các máy chủ trong trụ sở chính của Liên minh châu Phi (AU), đã chuyển dữ liệu về các máy chủ vô danh được lưu trữ tại Thượng Hải, cách đó hơn 8000 km. Truyền thông gọi vụ này là “trộm cắp dữ liệu”. Ngoài ra người ta còn phát giác micro giấu trong tường và bàn làm việc.

Chính phủ Trung Quốc và Huawei đã bác bỏ các cáo buộc trên, gọi cuộc điều tra của Le Monde là “hoàn toàn vô căn cứ và lố bịch”.

Tờ báo Financial Times và các tổ chức tư vấn chính sách khắp nơi trên thế giới cũng đã xác nhận hành vi trộm cắp dữ liệu như trong báo cáo của Le Monde.

Le Monde còn cho biết sau sự cố này AU đã thay thế các máy chủ và thiết bị, không cho phép Trung Quốc định cấu hình máy chủ, đồng thời tiến hành cài đặt nâng cao các tính năng bảo mật khác.

Theo Wall Street Journal ngày 15/8/2019, Huawei đã giúp chính phủ các quốc gia Uganda và Zambia theo dõi phe đối lập. Năm 2018, Huawei đã giúp nhà chức trách Uganda đột nhập chế độ riêng tư trong WhatsApp để phá hoại kế hoạch biểu tình, bắt giữ ca sĩ nổi tiếng Bobi Wine và các nhà hoạt động khác. Ở Zambia, hai chuyên gia của Huawei cộng tác với đơn vị giám sát của chính phủ, theo dõi và chỉ điểm các blogger bị cho là thành phần “nguy hiểm” để cảnh sát bắt giữ họ. Huawei phủ nhận các cáo buộc này.

Tháng Tư 2019, một bài báo của Bloomberg đã tường thuật chuyện Vodafone Group Plc, công ty điện thoại lớn nhất Âu Châu của Anh, phát hiện trong các bộ định tuyến và thu quang mà Huawei giao cho Vodafone ở thị trường Ý, trong hai năm 2011 và 2012, có những lỗ hổng được gọi là “cửa sau”. “Cửa sau” cho phép người ngoài vượt qua khâu kiểm tra bảo mật để truy cập trái phép hệ thống máy tính hoặc thông tin đã mã hóa, và bằng cách sử dụng các thiết bị của Huawei họ có thể đột nhập mạng wifi và PC của tư nhân và các công ty.

Người ta cũng tìm thấy các cửa sau tương tự trong các thiết bị Huawei giao cho Vodafone ở Anh, Đức, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.

Huawei phủ nhận là họ đã cài đặt các cửa sau, nhưng sau khi bị phát hiện, họ hứa sẽ gỡ bỏ. Tuy nhiên, theo báo cáo của Bryan Littlefair,  giám đốc an ninh Vodafone, “điều đáng lo nhất ở đây là Huawei hứa sẽ xóa mã, sau đó cố gắng che giấu nó và bây giờ từ chối xóa mã với lý do cần phải có để duy trì chất lượng”.

Trong bài báo ngày 10/4/2019, tờ Los Angeles Times cho biết nhân viên Huawei có thể giám sát điện thoại di động hay việc sử dụng internet của từng cá nhân rất dễ dàng khi cấp trên yêu cầu. Ngoài ra, các cơ quan an ninh Trung Quốc đã gài nhân viên tình báo trong các văn phòng của Huawei trên khắp thế giới và theo dõi thường xuyên các cuộc hội thảo.

CIA, cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ cáo buộc Huawei nhận tài trợ từ Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc (MSS – Ministry of State Security), trụ sở chính ở Bắc Kinh và Giải phóng quân nhân dân Trung Quốc (PLA).

Tháng Giêng 2019, một nhân viên Trung Quốc của Huawei ở Ba Lan bị bắt vì tội gián điệp cùng với một công dân Ba Lan. Cũng vào khoảng đầu năm, hai nhân viên của Huawei bị trục xuất khỏi Đan Mạch vì không có giấy phép làm việc.

Trung Quốc nỗ lực theo dõi những người bị cho là có vấn đề cả trong và ngoài nước. Tháng Chín 2019, chính quyền Trung Quốc đã hack các công ty viễn thông ở Đông Nam Á và Trung Á để theo dõi người Duy Ngô Nhĩ, các nhà ngoại giao cùng giới chức quân sự nước ngoài.

Reuters cho biết Trung Quốc đã đột nhập các công ty viễn thông ở Thổ Nhĩ Kỳ, Thái Lan, Ấn Độ, Malaysia và Kazakhstan. Google báo cáo là hàng ngàn cái Iphone của người Duy Ngô Nhĩ bị hack và hơn một triệu người Duy Ngô Nhĩ bị cầm tù tại Tân Cương, Trung Quốc.

Vào mùa hè năm nay, giáo sư Christopher Balding tại đại học Fulbright ở Việt Nam công bố cuộc khảo sát liên quan đến 25 000 CV của các nhân viên Huawei. Cuộc khảo sát phát hiện rất nhiều người vừa làm việc cho Huawei vừa cộng tác với các tổ chức có quan hệ mật thiết với cơ quan tình báo và quân đội Trung Quốc. Họ có trách nhiệm giám sát viễn thông, tham gia dự án phát triển các cơ sở 5G trong lãnh vực quốc phòng và chiến tranh mạng. Một số người làm việc cho Bộ An Ninh Quốc Gia Trung Quốc (MSS). Huawei bác bỏ phát hiện này.

Tổ chức đảng cộng sản là đơn vị quan trọng trong hội đồng quản trị Huawei. Tất cả các công ty lớn của Trung Quốc và các cơ sở công cộng bắt buộc phải có tổ chức đảng. Mục đích là để kiểm soát và thực hiện những chỉ thị của đảng cộng sản. Điều này khiến Huawei trở thành một công ty có vấn đề đối với các công ty viễn thông khác ở nước ngoài. Ngoài ra, mối quan hệ với quân đội, cơ quan an ninh mật vụ và đảng cộng sản của rất nhiều người trong công ty cũng là một câu hỏi lớn về tính độc lập của Huawei.

Hiện nay, một số công ty viễn thông trên thế giới đã dần loại Huawei ra khỏi những phần nhạy cảm nhất trong mạng của họ. Vào tháng Giêng, CEO Read của Vodafone cho biết công ty đã dừng mua thiết bị Huawei cho những phần cốt lõi trong các mạng di động của họ ở Âu Châu.